Peig: Labharfad le Cách 28

I am unhappy with the transcriptions and translations of Peig’s Irish given in Labharfad le Cách (with audio CD) by Bo Almqvist and Pádraig Ó Héalaí. Here is my transcription. The lines in italics are by an interviewer.

~: epenthetic vowel, or an initial vowel of a grammatical word realised as a neutral vowel.
’: signifies part of the word left out.
ô: circumflex signifies strong nasalisation
è: grave signifies stress on a non-initial syllable

Bhuel, a Pheig, conas atánn tú ar an aimsir seo nú conas atáid ag ré leat anso?

Táid go hálainn, go baochas lé Dia, agus táid go hana-baoch dom. Ní fhéadfaidís aon ní eile ’ dhéanamh. Táim ~m peata. Nín tart ná oc~ras ná fuacht ~r~m, ná aon ní.

Agus níor staon tú den cainnt go fóill!

Ó níor staonas. N~ir a gheóbhaidh éinne ~n treó faid a bheidh barra na teangan a’ corraí, beidh ’ chainnt ar siúl. Nír dheineas.

Bhuel anois…

Is minic a thagann siad ansùn, cuid acù, bíonn beirt ins gach taobh d~n leabaidh, a Sheáin, agus ’ dhó’ leat, gur, n’fheadar caid é ’n rud sin, agus me a’ raideadh Gaelainne leóthu.

Bhuel, anois, a Pheig, beidh mórán de do cáirde ag éisteact le so. An bhfuil aon scéala nú teactaireacht nú beannact agat dóibh?

Ní fhéadfainn a’ cuímhneamh air aon ní anoìs. Agus féach, uair eile go mbeadh sé aig imeàcht trí mh’llàch mo chínn amàch. Níl aon ní agùm lé rá, ~s dócha, ach mo …

Cad adúirt tú leis “An bhFile” sa leabhar?

Duart leis a chur síos “Beannàcht óm … ort, a scríbhínn”.

’Sea.

‘Beannàcht Dé óm chroí air locht a léite;
rath agus séan air a’ dtír,
agus go gcabhra Críost lé locht a saortha’.

Sid é a scrígh é dom.

Go maith, agus go gcúití Dia go shaothar féin leat, a Pheig!

Á ’sé, amèn!

Dhein tú mórán ar son na Gaeilge.

Do dheineas mo dhícheall. Níor ligeas … is minic, is minic mhuise … Cuímhníonn sé seo ’ir. Bhíodar a’ teacht aníos ó Bhl’ Á’ Cliath, buachaill. Is dócha ’ bhfuil aith~n’ agùt ’éin ar, ar Thomas Mashon.

Bhí tú ag cainnt liom fé cheana.

Bhíos. Bhí a mhac sun air feadh dhá bhliain a’ teacht aníos go raibh sé ~na Ghaeil~geóir ceart. Bhí sé ~nsan ar~m Ghaelach ~n Aimsir na gCros, ~n aimsir dhéanach, Diarmaid Mashon ~b ain~m do, agus ní raibh aon fhocal Gaelainn’ aigè nuair a tháini’ sé. Agus deirimse … bhí sé ’na mháistir scoile, bhí sé ’na mháistir scoile lé Gaelainn san am gur dh’fhág sé ~n t’Leán.

Ní raibh aon phaiste i dtír na hÉireann, ná ní raibh aon ch’láiste ná máistrí scoile ~b fheárr chuig Gaelainn a mhúineadh ná an tOileán agus muíntir an Oileáin, mar ní raibh aon fhocal lé clos ó mhaidean go dtí ~n oĩche aig ~n gcuairteóir ná aig ~n stróinséir ach ~n Ghaelainn thíos is ~n Ghaelainn thuas is Gaelainn is gach aon áit. Agus do bhíodar chómh cliste cómh dílis di agus dá mbeidís fiche bliain, ná páistí óga ’ bhí ~nn. Nuair a bhíodh an stróinséir a’ trácht leis an … bhóthair ~s go dteastódh ceist bheog uaidh a réiteach, do stadfadh a’ páiste ar ’ aghaidh amàch, agus do réiteódh sé chómh seanachríonna cómh cliste le máistir scoile dho ~n cheist a bhíodh uaidh lé cur ’na leabhairín.

Nách iontach san?

Bhí,

Notes

1. Go baochas lé Dia: the go seems superfluous, but is possibly disfluent speech.
2. : very open and quite long. Not a neutral vowel.
3. Hana-baoch: lenition misse here.
4. Beannact etc: the interviewer has poor Irish and no /x/. According to the twisted logic of the Irish-language movement, such people are employed on radio and TV.
5. Is minic a thagann: a word nuair is inserted here (is minic nuair a thagann) in the book that does not occur in the audio.
6. Ní fhéadfainn a’ cuímhneamh: the a’ is otiose and probably disfluent speech.
7. Féach, uair eile go mbeadh sé: the book has uair eile a bheadh sé, but this is not what is said on the audio.
8. Scríbhínn: a long vowel in both syllables in the audio file.
9. Sid é a scrígh é dom: the book says “that’s what he wrote for me”, but this is “that is who wrote it for me”.
10. Á ‘sé: not the mhuise given in the book. Á ‘sé is an abbreviation of á mhuise, but the ‘sé is very open and quite long.
11. Cuímhníonn sé seo ’ir: only the slender r is heard in this word.
12. Gaeoilgeóir: theoretically there should be no epenthesis in such words, but the pronunciation given in the audio is such.
13. Leán: a contraction of oiléan.
14. Oĩche: strong nasalisation.
15. Chómh, cómh: sometimes lenited, sometimes not.

Advertisements
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

3 Responses to Peig: Labharfad le Cách 28

  1. IarannT says:

    dia dhuit! may You write about forms of “ag mo”, “ag do”, “ag a” etc (like “aigem”, i don’t know other form), what kind of mutation use after it?

  2. dj1969 says:

    Ageam+L, agead/ageat+L, ag á+L (masculine), ag ár+E, ag úr+E, ag á+E. All the same mutations you would expect after the possessives. Ageam can delenite a labial: ageam mac/ageam bac=ageam mhac.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s