Aithris ar Chríost II:IX

CAIBIDEAL A NAOI.

EASPA GACH SÓLÁIS.

1. Ní deocair neamhní ’ dhéanamh de shólás saolta nuair a bhíonn sólás Dé againn.

Ach is ní mór, ní ana-mhór, ana-dheocair, do dhuine sólás ó Dhia agus sólás ó dhaoine ’ bheith in easnamh in éineacht air; bheith toiltheanach, in onóir do Dhia, chun sórd díbirte croí a dh’fhulag, agus gan aon ní a dhéanamh ar son duine féin, ná cuímhneamh ar luacht saothair dhuine féin.

Cad é an iúnadh tu ’ bheith soilbhir débhóideach an fhaid a bhíonn grásta Dé ag cabhrú leat chuige? Taithneann an tráth san le gach éinne.

Tá marcaíocht shuairc ag duine an fhaid is é grásta Dé atá dhá iompar.

Agus nuair is é Dia a bhíonn ag iompar duine agus ag déanamh eólais do, cad é an iúnadh ná mothaíonn an duine sin ualach?

2. Is ana-mhaith linn abhar sóláis a bheith againn, agus is ródheocair leis an nduine é féin do chur uaidh féin.

Do rug an mairtireach naofa Labhrás bua ar an saol, agus do scar sé lena shagart naofa. Níor dhein sé ach neamhní do shólás an tsaeil, agus trína ghrá do Chríost d’fhuilig sé an t-árdshagart Sicstus do thógáilt uaidh, bíodh go raibh ana-chion aige air.

Do bhuaigh sé, lena ghrá do Chríost, ar a ghrá do dhuine. Do thoibh sé toil Dé roim shólás daonna.

Ar an gcuma gcéanna foghlaimse conas scarúint le caraid éigin dílis, tríd ghrá do Dhia.

Agus má thréigeann do chara thu ná bí róbhuartha mar gheall air sin. Caithfimíd go léir scarúint lena chéile sa deireadh.

3. Ní foláir don duine bheith ag troid ’na choinnibh féin go cruaidh, agus ar feadh mórán aimsire, sara mbeidh ’ fhios aige i gceart conas smacht a chur air féin, agus a chroí do tharrac ar fad chun Dé.

Nuair a bhíonn seasamh dhuine air féin ní deocair do sleamhnú chun sóláis daonna.

Ach an té go mbíonn an grá ceart aige do Chríost, agus an dúil cheart aige in sna súáilcíbh, ní chromann sé chun sóláis daonna ná chun aoibhnis na beatha so. Is túisce leis dea-oibreacha crua do dhéanamh, cruatain agus annró ’ dh’fhulag, le grá do Chríost.

4. Dá bhrí sin, nuair a thabharfaidh Dia sólás sprideálta dhuit, glac é agus bí baoch. Ach bíodh ’ fhios agat nách tusa do thuíll é, ach gur tabharthas ó Dhia é.

Ná bíodh mór-is-fiú ort mar gheall air, ná mórtais, ná uabhar. Ach úmhlaigh thu féin mar gheall air, agus tabhair breis aireachais duit féin ins gach ní dá ndéanfair. Bíodh scáth agus eagal ort, mar imeóidh an tráth san, agus tiocfaidh tráth an chatha agus an chruatain.

Nuair a tógfar uait an sólás, ná titeadh an lug ar an lag agat. Fuilig an t-easnamh go húmhal, agus fan le casadh an tsóláis ort. Tá ar chumas Dé sólás is mó ná é ’ thabhairt airís duit.

Ní chuireann rud den tsórd san aon iúnadh ar dhaoine go bhfuil taithí acu ar shlí Dé. In sna naoimh móra, agus in sna fáidhibh, sa tseanaimsir, dheineadh sólás agus dólás uanaíocht ar a chéile go minic ar an gcuma san.

5. Deireadh duine acu, nuair a bhíodh an sólás aige: Duart liom féin, i lár na flúirse a bhí agam, Ní thiocfaidh buaireamh orm choíche.

Ach nuair a tógadh uaidh an grásta do labhair sé airís: D’iompaís uaim do ghnúis, ar seisean le Dia, agus tháinig buaireamh orm.

Ach, tríd is tríd, ní théann sé in éadóchas. Is amhlaidh a ghlaonn sé níos déine ar Dhia: Ortsa, a Thiarna, a bheidh mé ag glaoch, adeir sé, agus chun mo Dhia is ea ’ chuirfead mo ghuí.

Fé dheireadh gheibheann sé toradh a ghuí agus ínseann sé go bhfaigheann: Tá éistithe ag Dia liom, adeir sé, agus tá trua tagaithe aige dhom. Tá an Tiarna ’na chabhair agus ’na chúnamh agam.

Conas san?―Tá mo dhólás iompaithe chun sóláis agat, adeir sé, agus tá áthas curtha im thímpall agat.

Más mar sin a bhí an scéal ag na naoimh móra ní ceart do dhaoinibh bochta mar sinne titim in éadóchas má leogtar dúinn bheith tamall díograsach agus tamall patfhuar, mar bíonn an Sprid ag teacht agus ag imeacht de réir íntinne a thoile féin. Uime sin adeir Iób naofa: Tagann Tú chuige go moch, agus trialann Tú é go hobann.

6. Cad air, dá bhrí sin, gur ceart dom mo sheasamh a bheith agam ach ar Dhia? Agus cad as gur ceart dom mo mhuinín a bheith agam ach a mórthrócaire Dé amháin agus as a ghrásta naofa?

Óir, bíodh daoine fónta im thímpall, agus bráithre débhóideacha, agus cáirde dílse, agus leabhair bheannaithe, agus scríbhinní breátha, agus cantainn aoibhinn salm, is róbheag an tairbhe dhom iad go léir nuair a bhíonn sólás na ngrást imithe uaim, agus gan fágtha agam ach mo dhealús féin.

Níl aon leigheas ag duine an uair sin ach an fhoighne, agus a thoil do chur go húmhal le toil Dé.

7. Níor casadh orm riamh fós aon duine a bhí chómh diaga, chómh débhóideach san, nár mhothaigh sé uaireanta sólás an ghrásta ag imeacht uaidh, agus maolú ag teacht ar a dhíogras.

Agus ní raibh aon naomh a fuair árdú agus soílsiú sprideálta, nár cuireadh cathanna crua air roimis sin nú ’na dhiaidh san.

Mar, an té ná fuiligeann cruatan agus trioblóid le grá do Dhia, ní thuilleann sé na nithe doimhne a bhaineann le Dia do thaispeáint do.

Is gnáth, nuair a thagann an cath, ná bíonn ann ach cómhartha ar an sólás a thagann ’na dhiaidh.

Mar, is don mhuíntir a trialtar sa chath atá an sólás geallta: Is don té a bhéarfaidh bua, ar Seisean, a thabharfad bia de chrann na beatha.

8. Tugtar, leis, sólás ó Dhia i dtreó go mbeadh an duine níos treise chun an chatha do sheasamh. Ansan tagann an cath air, i dtreó ná glacfadh sé uabhar mar gheall ar an sólás.

Níl an diabhal ’na chodladh, agus tá an cholann beó fós. Dá bhrí sin bíse ollamh i gcónaí don chath. Táid do namhaid ar do chlí agus ar do dheis, agus níl aon tsuaimhneas agat le fáil uathu.

Nóta

Naoimh móra: naoimh móra, without lenition on the adjective, is found twice here. It seems this is a case of delenition across a labial word boundary.

Foclóirín

árdú: “elevation”, but also “excitement, rapture”.

baoch: “grateful”, or buíoch in GCh. The original spelling here was buidheach, but the pronunciation in WM Irish is /be:x/.

daonna: “human”.

díograsach: “fervent, zealous”, or díograiseach in GCh.

feadh: ar feadh, “throughout, during”, pronounced /erʹ fʹag/.

flúirse: “abundance, plenty”.

mórthrócaire: “great mercy”.

sleamhnaím, sleamhnú: “to slip”. Pronounced /ʃlʹau’ni:mʹ, ʃlʹau’nu:/.

soilbhir: “pleasant, cheerful”, possibly pronounced /solʹivʹirʹ/, although the spelling suilbhir used in PUL’s Táin Bó Cuailnge (p35) may indicate that PUL had /silʹivʹirʹ/.

soílsiú: “illumination, enlightenment”.

sórd: “sort”, or sórt in GCh, pronounced /so:rd/.

tógaim, tógáilt: “to lift, build; to take”, etc, or tógaim, tógáil in GCh. A variant verbal noun tógaint is also found in PUL’s works.

toghaim, toghadh: “to choose, select”, pronounced /toumʹ, tou/. The preterite is do thoibh sé, /də hovʹ sʹe:/, but thogh sé in GCh. Brian Ó Cuív transcribed a note by PUL that accompanied his manuscript translation of the Old Testament that refers to his preferred spelling of the preterite of this word: “there is one other word and I think I must ask you to let me keep it. It is the past tense of toghaim, ‘I choose’. Do thoghas is all right, ‘I have chosen’ or ‘I did choose’. Do thoghais is all right. But for ‘he chose’ I have never heard any Irish but do thoibh sé. Tá sé toghtha = ‘It is chosen’ is quite manageable. It is easy to call it toffa. But do thoibh sé = ‘He chose’ must stand as it is or you will have nothing. I have seen it written do thogh sé. But that is not at all what is said and heard, so I find I must keep thoibh. It occurs also in the imperative toibh é = ‘choose it’” (“An t-Athair Peadar Ua Laoghaire’s translation of the Old Testament”, p645). Thogh in the original text of Aithris ar Chríost is adjusted here to thoibh.

uanaíocht: “alternation, rotation”, or uainíocht in GCh. Uanaíocht a dhéanamh ar a chéile, “to take turns, take it in turns”.

Advertisements

About dj1969

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Uncategorized. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s