Catilína 38

XXXVIII.

Mar, nuair a cuireadh cómhacht na dtribún ar bun arís, le línn Chneius Pompéius agus Marcus Crassus a bheith ’na gConsalaibh, do cuireadh cómhacht ’na lamhaibh d’fhearaibh óga a bhí teasaí, luathíntinneach, agus dhíríodar ar an gcoitiantacht do ghríosadh le bheith ag tromaíocht ar an seanaid. Ansan, le bronnadh agus le geallúchán do ghríosadar níba mhó iad, agus ar an gcuma san, dheineadar daoine móra, cómhachtacha dhíobh féin. Bhí na huaisle, ar scáth na seanaide, ag obair ’na gcoinnibh sin ar a ndícheall bháis, a d’iarraidh a gcómhacht féin do chimeád. Mar, chun go ndéanfainn scéal gairid de, in sna haimsiribh sin, gach éinne a bhíodh ag suathadh an stáit ar scáth cúise éigin fónta—cuid acu ag cosaint chirt na ndaoine, mar dhea, agus cuid acu ag cur údaráis na seanaide i bhfeidhm, mar dhea,—is ag cur a gcómhacht féin i bhfeidhm a bhídís go léir agus iad dhá leogaint orthu gur ar mhaithe leis an bpoiblíocht a bhídís. Ní chuireadh náire aon tsrian leó sa chaismirt agus ní chuireadh daonnacht srian le haon taobh acu nuair a bheiridís bua.

Foclóirín

aimsir: “time”. This word is not normally found in the plural, although Dinneen lists aimseara as the plural. In sna haimsiribh sin, “during that period”.
caismirt: “conflict, contention”, pronounced /kɑʃmʹirtʹ/.
daonnacht: “humanity, compassion”.
dícheall: “one’s best effort”. Ar a ndícheall bháis, “to the utmost of their power”. Sometimes found as ar a ndícheall bháis is bheatha.
geallúchán: “an act of making promises”, a word that, in common with most other similar words in -úchán, is not found in dictionaries.
luathíntinneach: “impulsive, hasty”.
srian: “reins of a horse”. Srian a chur le duine, “to restrain someone”.
tribún: “tribune”, a class of elected officials in ancient Rome, drawn from the ranks of the plebeians and able to stand up for their interests. The CO uses treabhann.
tromaíocht: “denigrating, running down, inveighing against”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s