An Teagasc Críostaí 14

Ceacht a ceathairdéag.

C. Cad é an ní Sacraimínt na haithrí?
F. Sacraimínt lena maitear dúinn na peacaí a dheinimíd tar éis ár mbaistí.
C. Cad iad na cómhachta lena maitear peacaí?
F. Leis na cómhachta d’fhág Críost ag á eaglais.
C. Cá uair d’fhág sé na cómhachta san ag á eaglais?
F. Go háirithe nuair aduairt sé lena Aspalaibh, “Glacaidh an Sprid Naomh; pé peacaí a mhaithfidh sibh táid maite.”
C. Cad í an tslí is feárr chun dea-fhaoistine do dhéanamh?
F. Ar dtúis ní foláir dúinn grásta Dé d’iarraidh chun í ’ dhéanamh mar is cóir; an dara ní, scrúdadh dúthrachtach orainn féin do dhéanamh, i dtaobh aitheanta Dé agus na hEaglaise, chun fios d’fháil cad ann, nú cá mhéid uair, a pheacaíomair, le smaoineamh le briathar le gníomh nú le faillí; an tríú ní, sinn féin do spreagadh chun doilís croí fá fhearg do chur ar Dhia; agus ansan, rún daingean do ghlacadh gan an peaca do dhéanamh arís, ach ár mbeatha do leasú.
C. Cad é an ní croíbhrú?
F. Doilíos croí agus fuath don pheaca os cionn gach uile ní, de bhrí go gcuireann sé fearg ar Dhia.
C. Cad é an módh is feárr chun sinn féin do spreagadh chun croíbhrú?
F. A chuímhneamh gur chuireamair fearg ar Dhia a thuilleann ár ngrá go hiomlán.
C. Cad is cóir dúinn a dhéanamh in am faoistine?
F. Is cóir dúinn beannacht an tsagairt d’iarraidh; “admhaím do Dhia, &c,” do rá, go dtí na focail “tríom choir féin, &c”; sinn féin do dhaoradh ’nár bpeacaí; ansan na peacaí d’ínsint go fírinneach: ansan “ar an abhar san achainím, &c,” do rá; agus éisteacht go húmhal le cómhairle an tsagairt, agus ár gcathú d’athnuachaint le línn é ’ thabhairt na haspalóide dhúinn.
C. Cad is cóir a mheas don té a cheilfeadh peaca maraitheach in’ fhaoistin?
F. Titeann sé i gcoir uathásach, agus in inead maithiúnachais d’fháil cuireann sé suas níos mó fearg Dé.
C. Cad is ceart dúinn a dhéanamh tar éis faoistine?
F. Baochas do bhreith le Dia, agus ár mbreithiúnachas aithrí do chúiteamh.
C. An ndéanfadh an breithiúnachas aithrí a chuireann an sagart orainn sásamh ’nár bpeacaí i ngach uile chás?
F. Ní dhéanfadh: ach is féidir dúinn a dteastaíonn de do dhéanamh suas le gníomharthaibh aithrí uainn féin, agus le toradh logha, agus ba chóir dúinn fíorthaithí ’ dhéanamh de na gníomharthaibh sásaimh seo.
C. An iad na beó amháin a fhéadann cúiteamh do thabhairt ’na bpeacaí le gníomharthaibh sásaimh?
F. An mhuíntir a gheibheann bás ar staid na ngrást agus ná bíonn leórghníomh iomlán déanta acu ’na bpeacaíbh ar an saol so, fuiligid siad an leórghníomh iomlán i bPurgadóireacht.
C. Cad a thuigeann tú le Purgadóireacht?
F. Pionós ar an saol eile, d’fhuiligeann an mhuíntir a gheibheann bás ar staid na ngrást agus gan ceart Dé do bheith cúitithe acu go hiomlán ’na bpeacaí.
C. Cad é an creideamh Caitliceach i dtaobh Purgadóireachta?
F. Go bhfuil a leithéid de staid ann, agus go bhfuascaltar na hanamnacha a bhíonn ann le húrnaithe agus le dea-oibreacha na gCríostaithe.
C. Cad a thuigeann tú le logha?
F. Réiteach ón bpionós aimsire d’fhanann go minic i ndiaidh an pheaca tar éis maithiúnachais d’fháil in sa choir.
C. Cé ’ thugann amach logha?
F. An Eaglais.
C. An maitheann logha peacaí?
F. Ní mhaitheann. Ní foláir na peacaí do bheith maite sular féidir toradh an logha d’fháil.

Foclóirín

athnuaim, athnuachaint: “to renew, rejuvenate”, or athnuaim, athnuachan in the CO. Pronounced /ɑnhuəmʹ, ɑnhuəxintʹ/.
baisteadh: “baptism”. The genitive, baiste in the CO (baistidh in the older spelling), is consistently given with a long vowel here, baistí. I am unclear whether tar éis ár mbaistí here is singular (in the genitive) or plural, as each of us has only one baptism?
breithiúnachas: “judgement, sentence”. Breithiúnachas aithrí, “penance, as in the penalty imposed during confession”. Breithiúnachas is a variant of breithiúntas, but seems particularly used in this sense.
coir: “sin, crime”, pronounced /kirʹ/.
doilíos: “sorrow”.
dúthrachtach: “fervent, earnest”, pronounced /du:rhəxtəx/.
fá: “about”, generally in WM Irish and faoi in the CO.
fíorthaithí: “constant habit”.
fuasclaim, fuascailt: “to redeem, save”, or fuasclaím, fuascailt in the CO. The present autonomous form fuascaltar found here shows that this verb is in the first conjugation (cf. fuasclaítear in the CO). However, as a syncopating verb, future and conditional forms will reflect second-conjugation patterns (cf.go dtí go bhfuasclódh sí féinin PUL’s Sliabh na mBan bhFionn).
inead: ionad in the CO, “unit”. Pronounced /inʹəd/ in WM Irish. In inead, “instead of, in the place of”.
leasaím, leasú: “to polish; manure”. Do bheatha do leasú, “to turn over a new leaf, make positive changes in your life”.
leórghníomh: “restitution, amends”.
logha: “indulgence”.
purgadóireacht: “purgatorial suffering”, and by extension, “purgatory”. Purgadóir is the form used in the CO, where the logically correct distinction between “purgatorial suffering” and “purgatory” is maintained. Note that this word should be pronounced /progə’do:rʹəxt/ according to IWM, but the Leitiriú Shímplí transcription here indicates /purgə’do:rʹəxt/.
rún: “intention, purpose”. Rún daingean, “a firm intention”.
scrúdaim, scrúdadh: “to examine”, or scrúdaím, scrúdú in the CO. PUL also uses scrúdú in some of his works.
spreagaim, spreagadh: “to inspire”. PUL often uses spriocaim, spriocadh (which means “to fix arrange” in the CO) in the sense of “to inspire”, but spreagaim, spreagadh is also so used, as here.
teastaíonn, teastbháil: “to be wanting, lacking”, or teastaíonn, teastáil in the CO. A dteastaíonn de do dhéanamh suas uses the comprehensive relative particle, meaning “to make up all that is lacking therein”.
uathásach: “terrible”, or uafásach. Pronounced /uə’hɑ:səx/ in WM Irish.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s