An Teagasc Críostaí 13

Ceacht a trídéag.

C. Cad é an ní Sacraimínt Chorp Críost?
F. Fuil agus feóil, anam agus Diacht, ár Slánaitheóra Íosa Críost, fé ghné aráin agus fíona.
C. An bhfuil arán agus fíon i Sacraimínt na haltórach?
F. Níl, de bhrí go n-athraíthear substainnt an aráin agus an fhíona i bhfuil agus i bhfeóil ár Slánaitheóra Íosa Críost, trí bhrí na bhfocal lena ndeintear an coisreacadh.
C. Conas is féidir an t-arán agus an fíon d’athrú i bhfuil agus i bhfeóil Críost?
F. Le cómhachtaibh agus trí mhórmhaitheas Dé, ná fuil aon ní doiciúil ná dodhéanta dho.
C. Cad a thuigeann tú le híbirt?
F. Gníomh Dia d’adhradh, len’ admhaímíd cómhachta Dé go hiomlán os ár gcionn agus ár spleáchas féin go fórlíonta leis.
C. Cad í an íbirt atá sa dlí nua?
F. Íbirt an aifrinn.
C. An bhfuil íbirt an aifrinn bunoscionn le híbirt na croise?
F. Níl, de bhrí gurb é an Slánaitheóir céanna d’íbir é féin go fuilteach ar an gcrois atá anois dhá íbirt féin ar ár n-altóiríbh, ar módh neamhfhuilteach.
C. Cad iad na habhair ar a n-abarthar an t-aifreann?
F. Chun glóire ’ thabhairt do Dhia, chun baochais do bhreith leis i dtaobh a thabharthaisí, agus chun a ghrásta agus a thrócaire d’iarraidh.
C. Cad é an fáth eile go ndeirtear an t-aifreann?
F. Chun páise agus báis ár Slánaitheóra do chur i gcuímhne dhúinn.
C. Conas is ceart dúinn bheith ollamh chun comaoine?
F. Ní foláir dúinn bheith ar staid na ngrást, creideamh beó do bheith againn, dóchas láidir, agus teasghrá carthanachta. Agus is éigean bheith ar céalacan ó mheán oíche roim ré.
C. Cad is ceart dúinn a dhéanamh tar éis comaoine?
F. Is ceart dúinn suím aimsire do chaitheamh ag breith baochais le Dia agus ag rá úrnaithe.
C. An peaca mór comaoine do ghlacadh ar drochstaid?
F. Is peaca róchritheaglach é, óir “an té d’itheann agus d’ólann ar drochstaid,” adeir naomh Pól, “itheann sé agus ólann sé breithiúntas, sé sin, damnú dho féin.”

Foclóirín

adhraim, adhradh: “to worship”. Note that IWM gives the pronunciation of the verbal noun as /əi’ru:/, implying that adhraím, adhrú would be more common in Muskerry. The CO has adhraim, adhradh.
bunoscionn le: “at variance with”. Pronounced /binʹiʃ kʹu:n/.
coisreacadh: “consecration”. This appears to be a variant of coisreacan, the verbal noun found in PUL’s other works and in the CO.
critheaglach: “fearful, quaking with fear”.
cros: “cross”. PUL seems to use cros as the nominative (cf. Na Cheithre Soisgéil), other than in an Chrois Chéasta, “crucifix”. Crois in the dative is pronounced /kriʃ/ according to IWM, but the Leitiriú Shímplí edition transcribes as /kroʃ/ here.
damnú: “damnation, condemnation”, pronounced /dɑmə’nu:/.
deirim, rá: “to say”. The present autonomous is generally deirtear, but the rarely found dependent form of this, abarthar, is used here too. The Leitiriú Shímplí edition transcribes it abartar, but the original spelling was abarthar, and lenition of th after r in the autonomous accords with historic norms.
diacht: “divinity”, a variant of diagacht.
dodhéanta: “impossible, hard to do”. Note that the do- prefix is always fully pronounced /do-/ and does not become a neutral vowel.
doiciúil: “hard to manage, difficult”.
drochstaid: “a state of sin”, as opposed to dea-staid, “a state of grace”.
glóire: “glory”, or glóir in the CO.
gné: “form, appearance”. Fé ghné aráin agus fíona, “under the accidents of bread and wine”.
Pól: St. Paul.
teasghrá: “fervent love, zeal”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s