82. Na Cailíní Aimsire agus an Coileach.

Chaitheadh na cailíní éirí chómh luath agus ’ ghlaodh an coileach. Bhíodh san tamall roimh lá. Thuigeadar ’na n-aigne mura mbeadh an coileach go mbeadh tamall sa mbreis de dheireadh na hoíche acu sa leabaidh go seascair. Dúradar lena chéile gurbh fheárr an coileach do mharú. Mharaíodar é.

Nuair a fuair bean an tí go raibh an coileach marbh ghlaeigh sí chúithi na cailíní.

“A chailíní,” ar sise leó, “ní fheadar ’en domhan cad d’imigh ar mo choileach breá. Tá an scéal ana-chiotach againn in’ éaghmais. An fhaid a bhí sé againn ní bhíodh le déanamh ach sibh a dhúiseacht agus do chur in úr suí chun na hoibre nuair a ghlaodh sé. As so amach ní foláir dom sibh a chur in úr suí ar uair an mheán oíche nú ní bheadh an obair déanta agaibh.”

B’éigean dóibh éirí ar uair an mheán oíche as san amach. Bhí san cúpla uair a’ chloig nú trí níba thúisce ná mar a bhí orthu éirí nuair a bhí an coileach ann.

An Múineadh.

Más maith leat feabhas a chur ort féin, tuig go cruínn it aigne nách le drochghníomh a chuirfir feabhas ort féin.

Pé saghas an t-olc ba mhaith leat a leigheas, más le drochghníomh a dhéanfair an leigheas tabharfaidh an drochghníomh olc ort a bheidh níosa mheasa ná an t-olc a bhí roimis.

“Do bhuail clog sa chíll agus níor bhínn é an clog,
Do bhuail clog eile sa chíll a dhein clog bínn den chlog.”

“Dá olcas é Séadna
Is measa bheith in’ éaghmais.”

ciotach: “awkward, inconvenient”, pronounced /kʹi’tɑx/. This appeared as ceatach in the original, but ciotach is the spelling given by both Dinneen and Ó Dónaill. Ciotach possibly represents an underlying earlier form, ceatach, with the  ea  preserved in the pronunciation of the comparative (ceataí, /kʹa’ti:/). This reflects the fact that unstressed vowels are usually reduced in the pretonic position in WM Irish, except where /i:/ or /u:/ occurs in the stressed syllable.
níosa: “more”. The form níosa, which lenites, is a variant of níos. PUL claimed in his Notes on Irish Words and Usages (p82) that the use of níosa implied a progressive increase (níosa mheasa, “worse and worse”), but it does not always appear to carry this extra nuance.
roimh: “before”; often roim in WM Irish, but roimh in the original here. Pronounced /rivʹ~rimʹ/. Roimh lá, “before daybreak”.
seascair: “cosy, snug”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s