Catilína 9

IX.

Dá bhrí sin bhí an dea-bhéasa dá saothrú amu’ agus i mbaile; dea-mhéinn ana-mhór, sainnt ana-bheag; maith agus ceart á dhéanamh le feidhm nádúra níba mhó ná le feidhm dlithe. Leis an namhaid a deintí troid agus coímheascar imreasán. Ní bhíodh d’fhormad idir chómhaltaíbh ach féachaint cé ab fheárr. In úmhlaíocht do sna déithibh bhíodar thar bárr. Bhíodar measartha ’na dtithibh féin. Bhíodar dílis dá gcáirdibh. Chimeádadar iad féin agus an stát ar a leas leis an dá bhéas so, .i. dánacht in am cogaidh agus ceart in am síochána. Tá so de dheimhne fhíordhaingean agamsa ar an ní sin, go bhfeicim in sna scríbhinníbh gur minicí a cuireadh pionós ar an té a bhíodh tar éis troda ’ dhéanamh in aghaidh namhad gan órdú ’ dh’fháil chuige, nú ar an té ná tagadh ón dtroid chómh luath agus ’ gheóbhadh sé an focal, ná ar an té a bhíodh tar éis na meirge ’ dh’fhágaint agus géilleadh don namhaid; agus go bhfeicim, leis, nuair a deintí síocháin gur thúisce leó a smacht do chur i bhfeidhm le tairbhe ná le heagla, agus nuair a deintí éagóir orthu gur thúisce leó é ’ mhaitheamh ná é ’ dhíogailt.

Foclóirín

coímheascar: “struggle, mêlée”, pronounced /ki:skər/.
cómhalta: “fellow; fellow member”. Pronounced /ko:lhə/.
dea-mhéinn: “goodwill”, or dea-mhéin in the CO. Pronounced /dʹa-vʹe:ŋʹ/.
deimhne: “certainty, proof”, pronounced /dʹəiŋʹi/. In the CO, this would normally be deimhin(although Ó Dónaill’s dictionary shows deimhne is possible), which is only an adjective in WM Irish. De dheimhne fhíordhaingean, “by way of really strong proof or evidence”.
díoglaim, díogailt: “to avenge, punish”, or díoghlaim, díoghail in the CO. The gh is pronounced /g/ in this rare, literary word: /dʹi:giltʹ/.
imreasán: “strife, discord, quarrel”, pronounced /imʹirʹəsɑ:n/. Imreas is preferred in the CO, although imreas is also used in WM Irish.
meirge: “standard, banner”. This word is masculine in both Dinneen’s dictionary and Ó Dónaill’s. PUL has na meirge here, which appears feminine, implying he may confuse the masculine word meirge with the feminine word meirg (“rust”), producing a genitive singular na meirge.
tairbhe: “benefit”, pronounced /tɑrʹifʹi/.

Advertisements

About djwebb2010

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Catilína, Contents. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s