Catilína 7

VII.

An uair sin, áfach, is ea do dhírigh gach duine ar é féin do chur in úil agus ar pé éirim aigne a bhí aige do chur i bhfeidhm. Is amhlaidh mar a bhíonn an scéal ag ríthibh bíonn eagla acu roimis na fearaibh fónta níos mó ná roim dhaoine gan mhaith. Is eagal leó i gcónaí éirim aigne i nduine eile. Mar sin, nuair a fuair an stát an fhuascailt níor bheag d’iúnadh an bhreis a chuaigh air i mbeagán aimsire; tháinig a leithéid sin de dhúil i mórchlú ag gach éinne. An uair sin is ea ’ thosnaigh fir óga ar chloí le sclábhaíocht agus le hobair chogaidh in éineacht. D’fhoghlamaíodar obair an chogaidh le taithí, sa longfort; agus ba mhó a ndúil in airm ghreanta agus in eachra cogaidh ná i méirdreachaibh agus i gcóisiríbh. Dá bhrí sin ní raibh cruatan ná raibh taithí acu air; ní raibh áit ar bith a bhí ró-achrannach ná ró-anacair dóibh; ní raibh namhaid le fáil dob eagal lena leithéidíbh. Do bhuaigh neart a n-aigne ar gach aon rud. Bhíodh formad ana-mhór eatarthu féin i dtaobh mórchlú. Bhíodh gach fear a d’iarraidh tosach a bheith aige féin ar an namhaid do bhualadh, ar dhul i mbárr falla, ar gníomh den tsórd san do dhéanamh i radharc daoine. Ba shaibhreas leó na nithe sin, ba mhórchlú leó iad, ba mhóruaisleacht leó iad. Bhí dúil i moladh acu. Do roinnidís a saibhreas go fial. Árdchlú a bhí uathu, agus saibhreas macánta. D’fhéadfainn a dh’ínsint cad iad na háiteanna ’nar chuir chuir roinnt bheag Rómhánach an ruag ar shlóitibh móra namhad, cad iad na cathracha a bhí daingean de réir nádúra agus gur thóg na Rómhánaigh iad le corp nirt cómhraic, ach do bhéarfadh san rófhada me ón ní atá curtha rómham agam.

Foclóirín

achrannach: “difficult, rocky”, of terrain, pronounced /ɑxərənəx/.
anacair: “uneven”, of terrain.
cloím, cloí: “to stick to, adhere to”. Here meaning more “to put up with”: thosnaigh fir óga ar chloí le sclábhaíocht agus le hobair chogaidh in éineacht, “the young people begin to put with with both the drudgery and toil of war”.
cóisire: “banquet”, cóisir in the CO. Usually a wedding banquet, but implying banqueting and high living here.
eachra: “horses”, pronounced /ɑxərə/. This is a collective word, used in the singular with a plural meaning.
falla: “wall”, or balla in the CO.
greanta: “beautifully shaped, well-made”. Airm ghreanta, “splendid weapons”.
méirdreach: “harlot, prostitute”, or meirdreach with no fada in the CO.
mórchlú: “glory, great fame”.
ruag: “rout”, ruaig in the CO.
sórd: “sort”, sórt in the CO, /so:rd/.
úil: iúl in the CO, “knowledge”. The word úmhail, “attention”, appears to have become confused with the dative of eól, producing úil. Tu féin a chur in úil do dhuine, “to make yourself known to someone”, here referring to an attempt to gain personal distinction.

Advertisements

About djwebb2010

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Catilína, Contents. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s