Sliabh na mBan bhFionn 6

VI.

Nuair a dhúisigh sí as a codladh, bhí sé ’na lá gheal. Chruinnigh sí a meabhair, agus d’fhéach sí ’na tímpall. Ní raibh duine ná daonnaí sa tigh ach í féin. Bhí an mhórsheisear imithe. D’fhéach sí i dtreó na leapan. Ní raibh éinne sa leabaidh. D’fhéach sí i dtreó na háite ’nar cheart an chruach mhór olla ’ bheith ann. Ní raibh aon phioc den olann ann, ach bhí cruach bhreá mhór ’ cheirthlíní in inead na holla. Ansan do thuig sí gur dhein an mhórsheisear ban an obair go léir, agus nuair a bhí an obair déanta acu gur imíodar agus ise ’na codladh. Ag machnamh di ansan orthu, agus dhá dtabhairt chun a cuímhinte, do thuig si ’na haigne ná feacaigh sí riamh ’na súilibh cínn mná ba bhreátha ná iad; ach b’í an t-ochtú bean, an bhean a cuireadh sa leabaidh, an bhean ba bhreátha dhíobh go léir. D’fhéachadar go léir, an mhórsheisear, breá thar na beartaibh go dtí gur chuímhigh sí i gceart ar an mnaoi a thug sí as an laige. Mná breátha, mná fíorbhreátha, ab ea an mhórsheisear, dá mba ná beadh ann ach iad. Ach in aice na mná a bhí sa leabaidh mná gránna ab ea iad.

Ach cérbh í an bhean álainn óg a bhí sa leabhaidh? Agus cad fé ndeara don lagachar úd teacht uirthi? Agus cad fé ndeara dhi gan aon fhocal do labhairt? Nú cad a thug ann in aon chor í? Níor dheallraigh sí gur bhain sí leis an gcuid eile acu. Ba dhó’ le duine orthu gurbh amhlaidh a fuaradar lasmu’ in áit éigin í, agus í sa bhfanntais, agus gur thugadar leó isteach í chun í ’ thabhairt as an bhfanntais. Sin mar a bhí an bhean abhrais ag machnamh ar an scéal, agus é ag teip uirthi tón ná ceann ’ fháil air. B’éigin di éirí as.

Foclóirín

ar: “on”. Ba dhó’ le duine orthu, “you would think from looking at them”.
beart: “move, action”. Thar na beartaibh, “beyond expectation, i.e. exceedingly”.
cruach: “heap”.
cuímhne: “memory”. The genitive cuímhinte is noteworthy here; other works by PUL use cuímhin in the genitive. Rud a thabhairt chun do chuíminte, “to bring something to mind”. Pronounced /ki:nʹi, ki:ntʹi/.
daonnaí: “human being”.
deallraím, deallramh: “to seem, appear”, or dealraím, dealramh in the CO. The historical double ll is needed to show the diphthong: /dʹau’ri:mʹ, dʹaurəv/.
fanntais: “faint, swoon; a fainting fit”.
geal: “bright”. Bhí sé ’na lá gheal, “it was broad daylight”.
gránna: “ugly”.
lagachar: “weakness, faintness”.
laige: “weakness”. Duine a thabhairt as an laige, “to bring someone round after fainting”.
lasmu’: “outside”, or lasmuigh in the CO. Pronounced /lɑs’mu/.
leabaidh: “bed”, or leaba in the CO. The traditional dative has replaced the nominative in Cork Irish. Pronounced /lʹabigʹ/. The genitive here is leapan, where the CO has leapa.
meabhair: “mind”. Do mheabhair a chruinniú, “to collect your thoughts”.
súil: “eye”. ’Na súilibh cínn, literally “in the eyes of her head”, i.e., “in her eyes”.
tón: “bottom”, or tóin in the CO. Tón nú ceann a dh’fháil ar rud, “to make head or tail of something”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s