Sliabh na mBan bhFionn 6

VI.

Nuair a dhúisigh sí as a codladh, bhí sé ’na lá gheal. Chruinnigh sí a meabhair, agus d’fhéach sí ’na tímpall. Ní raibh duine ná daonnaí sa tigh ach í féin. Bhí an mhórsheisear imithe. D’fhéach sí i dtreó na leapan. Ní raibh éinne sa leabaidh. D’fhéach sí i dtreó na háite ’nar cheart an chruach mhór olla ’ bheith ann. Ní raibh aon phioc den olann ann, ach bhí cruach bhreá mhór ’ cheirthlíní in inead na holla. Ansan do thuig sí gur dhein an mhórsheisear ban an obair go léir, agus nuair a bhí an obair déanta acu gur imíodar agus ise ’na codladh. Ag machnamh di ansan orthu, agus dhá dtabhairt chun a cuímhinte, do thuig si ’na haigne ná feacaigh sí riamh ’na súilibh cínn mná ba bhreátha ná iad; ach b’í an t-ochtú bean, an bhean a cuireadh sa leabaidh, an bhean ba bhreátha dhíobh go léir. D’fhéachadar go léir, an mhórsheisear, breá thar na beartaibh go dtí gur chuímhigh sí i gceart ar an mnaoi a thug sí as an laige. Mná breátha, mná fíorbhreátha, ab ea an mhórsheisear, dá mba ná beadh ann ach iad. Ach in aice na mná a bhí sa leabaidh mná gránna ab ea iad.

Ach cérbh í an bhean álainn óg a bhí sa leabhaidh? Agus cad fé ndeara don lagachar úd teacht uirthi? Agus cad fé ndeara dhi gan aon fhocal do labhairt? Nú cad a thug ann in aon chor í? Níor dheallraigh sí gur bhain sí leis an gcuid eile acu. Ba dhó’ le duine orthu gurbh amhlaidh a fuaradar lasmu’ in áit éigin í, agus í sa bhfanntais, agus gur thugadar leó isteach í chun í ’ thabhairt as an bhfanntais. Sin mar a bhí an bhean abhrais ag machnamh ar an scéal, agus é ag teip uirthi tón ná ceann ’ fháil air. B’éigin di éirí as.

Foclóirín

ar: “on”. Ba dhó’ le duine orthu, “you would think from looking at them”.
beart: “move, action”. Thar na beartaibh, “beyond expectation, i.e. exceedingly”.
cruach: “heap”.
cuímhne: “memory”. The genitive cuímhinte is noteworthy here; other works by PUL use cuímhin in the genitive. Rud a thabhairt chun do chuíminte, “to bring something to mind”. Pronounced /ki:nʹi, ki:ntʹi/.
daonnaí: “human being”.
deallraím, deallramh: “to seem, appear”, or dealraím, dealramh in the CO. The historical double ll is needed to show the diphthong: /dʹau’ri:mʹ, dʹaurəv/.
fanntais: “faint, swoon; a fainting fit”.
geal: “bright”. Bhí sé ’na lá gheal, “it was broad daylight”.
gránna: “ugly”.
lagachar: “weakness, faintness”.
laige: “weakness”. Duine a thabhairt as an laige, “to bring someone round after fainting”.
lasmu’: “outside”, or lasmuigh in the CO. Pronounced /lɑs’mu/.
leabaidh: “bed”, or leaba in the CO. The traditional dative has replaced the nominative in Cork Irish. Pronounced /lʹabigʹ/. The genitive here is leapan, where the CO has leapa.
meabhair: “mind”. Do mheabhair a chruinniú, “to collect your thoughts”.
súil: “eye”. ’Na súilibh cínn, literally “in the eyes of her head”, i.e., “in her eyes”.
tón: “bottom”, or tóin in the CO. Tón nú ceann a dh’fháil ar rud, “to make head or tail of something”.

Advertisements

About dj1969

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Contents, Sliabh na mBan bhFionn. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s