7. An León agus na Cheithre Tairbh

7. An León agus na Cheithre Tairbh.

Audio: download (Caoimhín Ó Buachalla, October 9th 2016)

Bhí cheithre tairbh ar ínse ag inníor. Bhí cion acu ar a chéile agus d’fhánadar coitianta in aice a chéile. Bhí león ar charraig ag faire orthu agus mian mairteóla air. Bhí a fhios aige, dá dtugadh sé fé cheann acu do mharú go gcuirfeadh an chuid eile na hadharca láithreach ann agus go maróidís é. Bhí sé i gcruachás féachaint cad ba mhaith dho ’ dhéanamh.

Fé dheireadh do chuímnigh sé ar shlí ’na dtiocfadh sé orthu. Do ghluais sé ar measc na gcómharsan agus chrom sé ar uisce-fé-thalamh do dhéanamh i measc na dtarbh. Duairt sé i gcogar leis an mada rua gur airigh sé an tarbh ceannann dhá rá gur tharbh gan mhaith an tarbh druimeann. Duairt sé leis an meaig gur airigh sé an tarbh donn dhá rá gur bhithiúnach an tarbh ceannann. Duairt sé leis an bhfiach ndubh gur airigh sé an tarbh dubh dhá rá go raibh an tarbh donn ar tí an tairbh cheannainn do mharú.

Ba gheárr go raibh an mada rua ar an ínse, ‘’na suí ar thortóig, agus an fiach dubh tamall uaidh anonn, ar ghéig fuínseóige, agus iad dhá ínsint dá chéile cad ’duairt an león. Bhí an meaig ag imeacht ó dhrom tairbh go drom tairbh eile agus é ag sceathaireacht.

“Cad ’tá ag an mbeirt úd thall dá rá?” arsa tarbh den cheathrar, i gcogar, leis an meaig. Ba gheárr go raibh an chogarnach go léir ínste dhóibh ag an meaig. D’inis sé an scéal i gcogar do gach tarbh fé leith sa tímpall.

As san amach do tháinig drochiúntaoibh ag an gceathrar as a chéile. Chuireadar suas de labhairt le chéile ach go hannamh agus go cosantach. I ndiaidh ar ndiaidh do dhruideadar ó chéile. Fé dheireadh d’imíodar a radharc a chéile.

Ansan do tháinig an león orthu, agus do mhairbh sé iad agus d’ith sé iad ar a shástacht, ’na gceann is ’na gceann.

An Múineadh

Ní neart go cur le chéile.

Ní laige go scaipeadh.

“Tá duine ann is measa ná an t-áirseóir, fíor na Croise idir sinn is é! ’Sé sin an tiúsclóir.”

Éire i bpáirt—Éire ar lár.

 

Foclóirín

áirseóir: “adversary; i.e. the Devil”, or áibhirseoir in the CO.
ceannann: “white-faced”. A contraction of ceannfhionn.
cogarnach: “whisper”.
cosantach: “defensive”. Go cosantach, “in a guarded way”.
cur suas de rud: “to give up doing something”. Note that in Ó Dónaill’s dictionary this means “to refuse to do something”, but the focloírín in the 1903 edition of Aesop states that cur suas de labhairt means “to give up speaking”, whereas cur suas do labhairt means “to refuse to speak”. I am not certain this distinction is a genuine one.
drom: “back”, or droim in the CO. PUL uses drom for the actual back of a person or an animal, but druim for more derived usages (druim láimhe, “the back of a hand”; druim na talún, “the face of the earth”).
druimeann: “white-backed”, or droimeann in the CO. A contraction of druimfhionn.
Éire i bpáirtÉire ar lár: “a divided Ireland cannot prosper, a divided Ireland will be kept down”.
fiach: “raven”.
fíor: “sign”. Fíor na Croise idir sinn agus é, “may the sign of the Cross protect us from him”, a pious exclamation upon mention of the Devil.
fuínseóg: “ash-tree”.
inníoraim, inníor: “to graze-”, or iníoraim, iníor in the CO. Pronounced /i’ŋʹi:rimʹ, i’ŋʹi:r/.
ínse: “water-meadow”.
meaig: “magpie”. Gender unclear in Cork Irish, as the word is feminine in the CO, but seems to be an meaig in the original here (with an unclear printing font).
ní laige go scaipeadh: “division weakens us all”.
ní neart go cur le chéile: “unity is strength”.
sceathaireacht: “tattling, chattering”, or sceithireacht in the CO.
tiúsclóir: “busybody”, or tionscnóir in the CO.
tortóg: “tussock, clump of grass”.
tugaim, tabhairt fé: “to attempt, try”.
uisce-fé-thalamh: “intrigue”.

Advertisements

About dj1969

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Aesop a Tháinig go hÉirinn, Contents. Bookmark the permalink.

One Response to 7. An León agus na Cheithre Tairbh

  1. Pingback: Aesop 6 and 7: audio | Cork Irish

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s