Sliabh na mBan bhFionn 3

III.
Bhí bean ’na cónaí ag bun an tsléibhe, ar an dtaobh theas. Bean abhrais ab ea í. Do curtí olann chúithi isteach ón dtír mórthímpall, agus dheineadh sí an olann do chíoradh agus do ghlanadh agus do shlámadh agus do shníomh; agus nuair a bhíodh an snáth tochraiste aici ’na cheirthlíníbh deasa cruinne crua, chuireadh sí abhaile é ag triall ar an muíntir go mba leó é, agus do curtí ag triall ar fhíodóir é, agus deintí bréid de. Ansan do dheineadh an táilliúir casóg de d’fhear an tí, nú cóta mór, nú do dheineadh bean an tí clóca dhi féin de; agus gach éinne a chíodh an chasóg nua ar an bhfear nú an clóca ar a mhnaoi, deiridís: “Go mairir agus gcaithir é!”

Uaireanta bhíodh ní ba mhó den olann ag an mhnaoi abhrais ná mar ’ fhéadadh sí a chíoradh agus a shlámadh agus do shníomh i gcaitheamh an lae, agus b’fhéidir an mhuíntir go mba leó é dhá fhiafraí cad fé ndeár an ríghneas. Ansan thugadh an bhean abhrais tamall den oíche ag obair agus solas áirneáin aici, a d’iarraidh na hoibre ’ dhéanamh agus a d’iarraidh an ríghnis do laigheadú. Uaireanta, nuair a bhíodh mórán aici le déanamh agus an ghlaoch ródhian air, d’fhanadh sí cuid mhaith den oíche ag áirneán.

Foclóirín

áirneán: “sitting up late at night”. Also a verbal noun meaning “to work late at night”. Solas áirneáin, “a night-light to work by”.
bréid: “frieze, cloth”.
ceirthlín: “ball of thread; round ball”, or ceirtlín in the CO. Pronounced /kʹar’hlʹi:nʹ/.
cíoraim, cíoradh: “to comb”. Olann do chíoradh, “to card wool”.
cuirim, cur: “to put, send”. Note the imperfect autonomous do curtí, where modern Cork Irish would have do cuirtí.
fíodóir: “weaver”.
glaoch: “call; demand”, apparently feminine here.
go mairir agus go gcaithir é!: “may you live and may you wear it”, possibly a compliment on the coat along the lines of “may you enjoy wearing it!”
laigheadaím, laigheadú: “to lesson”,or laghdaím, laghdú in the CO. Pronounced /li:’di:mʹ, li:’du:/.
ní ba mhó: “more”, the past-tense form of níos mó.
slámaim, slámadh: “to tease, card”, e.g. wool.
sníomhaim, sníomh: “to spin, wring”. Possibly pronounced /ʃnʹi:mʹ, ʃnʹi:v/.
tochraisim, tochras: “to wind”, e.g. yarn.

Advertisements

About dj1969

at the conservative end of the libertarian spectrum
This entry was posted in Contents, Sliabh na mBan bhFionn. Bookmark the permalink.

One Response to Sliabh na mBan bhFionn 3

  1. bill flynn says:

    We use the term “out of kilter” in English. The diminutive of “ceirtle” is “ceirtlin”.
    I think “out of kilter” is a borrowing of “as ceirtle” with a bit of metathesis, “unwound off the ball”. Of course, “cearthlin” in Cork Irish.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s