Sliabh na mBan bhFionn 1

I.
Fadó, nuair a bhí Fionn agus an Fhiann i réim in Éirinn, do thit ní amach i dtaobh an chnuic seo ar a dtugtar Sliabh na mBan. Do tugadh cuid de sna mnáibh óga ba bhreátha a bhí le fáil in Éirinn an uair sin, agus do cuireadh isteach sa chnuc san fé dhraíocht iad. Do deineadh síbhrog álainn istigh sa chnuc dóibh, agus do cuireadh isteach sa tsíbhrog san chun cónaithe iad. Ba mhar a chéile ansan iad agus mná sí. Ní feictí iad ach nuair ba mhaith leó iad féin do thispeáint. D’fhanadar istigh sa chnuc riamh ó shin, agus níor chuadar in aois ná i bhfuiritheacht le himeacht aimsire. Tispeánaid siad iad féin uaireanta, agus an té a gheibheann radharc ar mhnaoi acu ní chuireann sé an radharc san as a chuímhne an chuid eile dhá shaeil. As iad a bheith dhá dtispeáint féin ar an gcuma san ó am go ham, do tugadh “Sliabh na mBan bhFionn” ar an sliabh. “Sliabh Feimhin” an ainm a bhí roimis sin air.

Thispeánadh cuid de sna “hógmhná finna” iad féin uaireanta chun tairbhe ’ dhéanamh; ach ní hi gcónaí a dheinidís tairbhe. Uaireanta is díobháil a dheinidís. Dá mbeadh cailín álainn óg ag éirí suas sa chómharsanacht, b’fhéidir go dtispeánfadh bean acu í féin don chailín sin chun í ’ fhuadach. Do béarfí an cailín chun siúil isteach i síbhrog an chnuic, agus do fágfí ag á muíntir sa bhaile iairlis éigin seanamhná a bheadh dhá gcrá agus dhá gciapadh ar feadh tamaill, agus ansan do gheóbhadh bás.

Foclóirín

ciapaim, ciapadh: “to torment, torture, annoy”.
cnuc: “hill”, or cnoc in the CO. Pronounced /knuk/.
cráim, crá: “to torment”.
draíocht: “magic”. Fé dhraíocht, “under a spell”.
fiann: “warrior band”. An Fhiann, the warriors of Fionn mac Cúmhaill.
fionn: “white, fair-haired”. With finna in the plural in the original text here. Pronounced /fʹuːn, fʹunə/.
Fionn mac Cúmhaill: Fionn mac Cúmhaill, also known as Finn McCool, a mythological warrior from the Fenian cycle of myths.
fuadaím, fuadach: “to abduct, kidnap”.
fuiritheacht: “perfection; old age”, or foirfeacht in the CO. Pronounced /firʹihəxt/. Dul i bhfuiritheacht, “to grow decrepit with age”.
iairlis: “elf-child, changeling; a worthless person”, or iarlais in the CO. Pronounced /iərlʹiʃ/. Iairlis mná, “a good-for-nothing woman”.
réim: “power, sway”.
sí: “fairy”. Mná sí, “fairy women”.
síbhrog: “fairy palace”,or síbhruíon in the CO. Brog is the Munster pronunciation of a rare word brugh, “mansion, dwelling-place”.

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s